27 januari 2017

Vipassana: een weekend lang je kop houden.

Zo zag de vipassana retraite er van binnen uit

Omdat ik er begin 2016 helemaal niet zo fijn bijzat en er telkens een thema terugkwam: “Emma, zorg eens wat beter voor jezelf!” ging ik eens wat serieuzer op zoek naar een Vipassana retraite. Ik had daarover gelezen op het blog van Debby en was ontzettend benieuwd. Maar wat is Vipassana nou eigenlijk? Vipassana betekent “de dingen zien zoals ze zijn”. En dat doe je volgens deze meditatietechniek door geen contact met anderen te hebben. Je praat gedurende de hele periode niet niet met een ander, en je maakt ook geen oogcontact met anderen. Je bent, als het ware, alleen met je gedachten. (Let op, dit is een behoorlijk uitgebreid verhaal. Neem er vooral een kopje thee bij!)

Een tiendaagse zoals Debby was op korte termijn niet beschikbaar. Ik schreef me in voor een Vipassana weekend. Op een vrijdag in april zou ik vertrekken. Het weer was heerlijk, en ik kwam niet goed op gang die dag. Ik had allerlei dingetjes willen doen, moest ook allerlei dingen doen. Ik pakte uiteindelijk precies op tijd mijn tas in en vertrok om 15.00 naar Drenthe. De zon scheen, ik had een mooie zonnebril op en voelde me avontuurlijk!

This boerderijtje is where the magic happened!

Eenmaal aangekomen bij het mooie boerderijtje merkte ik bij mezelf in de auto al wat onrust. Ik had gelezen dat ze op sommige retraites je telefoon innemen, en ik had al de hele dag op een belangrijk mailtje gewacht en dat nog altijd niet ontvangen. Ik bekeek in de auto mijn mail nogmaals: en daar was de mail. Snel beantwoorden, tas pakken, daar gaan we. Ik werd vriendelijk verwelkomd en naar mijn kamer gewezen. Blijkbaar wat vroeg, want 2 van de drie bedden waren nog vrij. Ik koos een bed afgezonderd van de andere twee, onder een dakraam. Ik maakte mijn bed op en ging nog eens met mijn telefoon spelen. Ik had veel zin in de stilte die in zou gaan, en ik verbaasde me erover dat iedereen nog zo honderduit kletste over van alles. Mentaal was ik al voorbereid op het feit dat ik straks stil zou zijn en had dus eigenlijk geen zin meer in babbelen over van alles. Ik was wel telkens druk bezig met wat ik met mijn telefoon moest doen straks. Zouden ze ‘m dan toch niet innemen? En kon ik ‘m gewoon bij me houden? Maar zou ik dan niet toch in de verleiding komen erop te kijken? Ik durfde het ook niet te vragen en besloot af te wachten. Ik ging naar beneden om in de tuin te zitten. Daar waren twee vrouwen druk aan het kletsen over hoeveel ze thuis mediteerden, en wat verwachtten van deze retraite. Ik luisterde en besloot dat ik ze opschepperig vond. Meteen daarna bedacht ik me dat ik dat heel veroordelend van mezelf vond. En daarna bedacht ik me dat ik thuis vrijwel nooit meer mediteer en dat ik geen flauw benul had of ik de lange sessies wel vol kon houden. Oh nee! Misschien was ik wel de minst ervaren hier, en zou ik direct door de mand vallen. Ik ging bij twee andere vrouwen zitten en aaide de lieve kat die voorbij kwam lopen.

Dit is de ruimte binnen. Op die kussentjes zaten we!

Dag 1

De groep was compleet, en bij het avondeten deden we een voorstelrondje en kregen we instructie over het weekend. De stilte zou kort daarna ingaan, het was de bedoeling dat we niet zouden spreken, geen oogcontact zouden maken. En daar hoorde de poes bij! We kregen te horen dat Doortje de kat erg haar best zou doen om aandacht te trekken, maar dat we naar binnen gekeerd moesten blijven en dus de kat moesten negeren. 🙁 De telefoon mochten we niet gebruiken, we mochten niet doden (dus ook niet de mug op de slaapkamer), geen seksuele activiteiten (tja dat gaat wel lukken.).

“Heeft iemand hierover nog vragen? Nee? Dan wil ik nu graag de stilte in laten gaan.”

Daar gingen we. Na de instructie pakte ik mijn telefoon en e-reader en besloot die in de auto te leggen. Ik vertrouwde mezelf niet en was bang dat ik toch geneigd zou zijn erop te kijken. Iedereen liep naar boven om zich om te kleden voor de eerste meditatiesessies. Die avond waren er twee meditaties: een zittende meditatie, waarbij we de instructie kregen om te concentreren op het rijzen en dalen van buik en borst. Daarna volgde een lopende meditatie, hierbij loop je heel traag en concentreer je op het optillen bewegen en plaatsen van linker en rechtervoet.
Toen was het 9 uur, tijd om naar onze kamer te gaan. Hier kon je nog mediteren als je zou willen, maar in mijn geval: tanden poetsen en slapen! Ik was best wel moe van die dag en slapen lukte dus ook prima.

Dag 2

’s Nachts werd ik wakker van belletjes. Er was een beetje beweging op de kamer. Oh help, dit is dus blijkbaar echt al de wekker. Mijn telefoon had ik niet bij me en ik had geen horloge om te checken hoe laat het was (half 5, zo bleek later). Poeh heftig. Ik schoot snel in mijn kleren en poetste mijn tanden nog kort en liep naar beneden. Daar werd ik vrolijk verwelkomd door poes Doortje, die enthousiast proetend naar me keek. “Vooruit dan, snel een aaitje, lief dier! Oeps… Dat mag niet, zou het mijn proces heel erg beïnvloeden? Wat een rare regel ook eigenlijk. Een kat is toch natuur? Die wil toch niet écht iets van je? Een kat is heel puur! Wat een onzin, ik mag die kat best aaien. Als dát al niet mag…!” Nou ja, je merkt: als je niet praat valt meer en meer op wat je allemaal denkt op een dag.

Snel een slok thee en dan de loopmeditatie. Mijn rechtervoet knakte bij elke stap en ik had het koud. Ik begon me op een gegeven moment ernstig zorgen te maken: “Volgens mij waren we al uren aan het lopen! Dit kon toch niet goed zijn? Was de docent er nog wel bij met zijn hoofd? Het duurde al veel te lang? Pfff wat knakt mijn voet. Bij niemand anders knakt die voet zo vaak en zo hard. Iedereen kan het beter dan ik. Oh maar zij loopt een stuk sneller dan ik! Ha! Ik doe het supergoed, beter dan de meesten! Ik loop ontzettend langzaam en ook heel gelijkmatig! Oh jeetje, wat een rotmens ben ik. Dat ik zo aan het vergelijken ben.” kling! Het belletje dat het einde van de meditatie aangeeft. Rustig en plichtmatig loopt iedereen naar zijn meditatiekussentje en gaat zitten, sluit de ogen en gaat verder mediteren. Ik was zo vreselijk moe! Wilde naar bed, slapen. En ik viel ook een paar keer in slaap, en schrok wakker van een knikkend hoofd. Jemig wat een rotgevoel. En wat duurde die 45 minuten weer lang. Hoe moet ik dit volhouden? We hadden die dag nog een uur of 8 meditatie te gaan! Pffffff!

Dit paadje liep ik 62.000 keer.

Na het ontbijt bleef ik tijdens de zitmeditaties nog telkens knikkebollen. De sessies tot aan de lunch duurden in mijn herinnering het langst van het hele weekend. In de middag kon ik me er meer aan overgeven. Ik deed dit nou eenmaal, ik was hier, het zou alleen maar rot zijn als ik in de weerstand zat. Gewoon maar zitten, kijken. En dan kon ik het misschien soms maar het kortst van iedereen volhouden. Jammer dan. Het zitten kon ik steeds langer volhouden, maar nooit 45 minuten, de lengte van elke sessie. Het zou kunnen dat ik wel eens op 35, 40 minuten in een diepere concentratie zat, maar nooit langer. In de loopmeditaties begon ik steeds meer plezier te krijgen. Ook omdat je meer mogelijkheden hebt om je op te concentreren. Linkervoet, rechtervoet. Hoeveel stapjes is mijn wandeling? (antwoord: 42, en dan draaien en weer 42 terug). Hoeveel keer loop ik op en neer in de sessie van 45 minuten? (antwoord: meestal 5x, 1 keer had ik haast, toen was het 6 keer, en de laatste keer liep ik héél rustig op en neer, maar 4x). Ik denk niet dat het de bedoeling was om je met dit soort dingen af te leiden, maar misschien ook wel.

Terwijl ik buiten was bedacht ik me dat ik dezelfde mate van ontspanning wel herkende, maar pas na een paar dagen kamperen in Frankrijk.

Die hele dag had een mooie sfeer, alles op tijd, het eten werd in stilte opgediend, iedereen gaf elkaar ruimte en lette goed op. Voor het gemak koos iedereen telkens dezelfde plek aan tafel. Het was wel heel gek om niet te spreken tegen de bewoners van de boerderij waar dit alles plaatsvond. Zij stellen hun ruimte beschikbaar, koken en wassen af. Voelt dan een beetje onwennig om zonder wat te zeggen met neergeslagen ogen een leeg bord in de keuken te zetten waar zij op dat moment zitten.

Alle tijd die voor jezelf was ingepland op een dag heb ik doorgebracht met slapen. Ik was zo moe dat ik echt hunkerde naar mijn bedje. Dit had volgens mij vooral te maken met het feit dat ik er niet zo goed bijzat, en oververmoeid was, en niet zo zeer met de intensiteit van het weekend.

We lunchten warm en uitgebreid, en het avondeten bestond alleen uit een kop bouillon. Dat ging op zich prima. Na de bouillon was er een lezing over Boeddhistische psychologie, daarna nog twee keer 45 minuten en dan is het weer tijd om te slapen. Ik sliep snel in, diep en vast!

Dag 3

Toen weer de belletjes… Hemeltje wat vroeg. Ik bleef liggen en gluurde naar mijn kamergenoten die al in beweging kwamen. Oh nog éven blijven liggen. Toen werd ik bang dat ik weer in slaap zou vallen en stond ik toch maar op. Weer naar beneden, daar was Doortje weer, en ze groette weer zo lief, en ik gaf haar weer een paar aaitjes. Kijk, je bent opstandig of je bent het niet! Ha! Stick it to the man!

Het ritme van die ochtend voelde op de tweede dag al logischer. Deze ochtend zouden we 1 voor 1 uit de meditatie worden gehaald om met de docent te bespreken waar je zoal tegenaan bent gelopen. Daarna weer door met mediteren. Het viel me op dat, nu de docent niet aanwezig was, iedereen langer de tijd nam om te beginnen met de meditatie, en iedereen drukker aan het bewegen was. Ik ook. We waren ons dus telkens bewust geweest van de docent, en ook telkens met hem bezig geweest.

Het uitzicht: ooooh mooi!

Tijdens het lunchen schept iedereen zwijgend het bord vol. Ik schuifelde rustig naar de tafel. Een vrouw voor me stond stil en rekte zich uitgebreid uit. Ze spreidde haar armen en haar sjaal sleepte over mijn bord, waardoor de rijst er zo vanaf werd geveegd. Ik mompelde zacht “o!” en ze schrok, kon een schaterlach net niet onderdrukken. Ik bleef mijn ogen afwenden en ruimde de rijst op. Ik vond het grappig en irritant tegelijk.

Lunch achter de rug, nog twee langere meditatiesessies. Een uur in plaats van 45 minuten. Lieve help wat duurde dit lang! Die zitmeditatie vooral. Direct daarna werd de stilte verbroken. Een moment waarop een aantal mensen luid hun beklag deden over de lengte van de sessie! We kregen de opdracht iets over dit weekend op te schrijven en onze spullen in te pakken. We zouden later gezamenlijk afsluiten. Ik merkte dat de stilte me goed was bevallen, stoorde me al snel heel erg aan het gebabbel wat er al snel weer ontstond. Ik was daarin niet alleen, meer mensen hielden zich nog wat afzijdig.

Mijn vipassana ervaring

Toen de stilte was afgelopen had ik ook snel zin om te gaan. Niet te praten, niet direct te evalueren. Wat er binnenin me was gebeurd moest nog doorwerken, en dat deed het een paar dagen later nog altijd. Het is echt erg bijzonder om dit met jezelf aan te gaan. Je begint een béétje inzicht te krijgen in hoe gedachten in het algemeen werken, en hoe jouw eigen gedachten werken. Hoe ze afleiden, oordelen, ruisen en suizen. Hoe je vanuit een rustige vredige stemming plotseling overvalt kant worden door de gedachte: “Heb ik die rekening wel betaald? Oh nee! Help! Stop! Ik moet nú iets doen!” Je hoofd is goed in afleiden. En de kunst is die afleiding te herkennen. En dat is echt een kunst. Voor mij is het niet mogelijk om in zo’n weekend “verlicht” te raken. En hoe zeer je dat ook zou willen, veranderd er in zo’n weekend denk ik bij de meesten ook niet wezenlijk iets. Daar is de tijd te kort voor. Maar er wordt wel echt een tipje van de sluier opgelicht. En dat is écht de moeite waard. Wat ik voor mezelf opvallend vind is hoe enorm kritisch ik ben. Niet alleen op mezelf, maar ok op anderen. Ik vergeleek me telkens met de anderen. Im plaats van bij mezelf te blijven, rustig te zíjn. Dat is niet volledig nieuw, maar ik vond het echt opvallend.

Zeker voor herhaling vatbaar. En dan zelfs wel de tiendaagse variant!

Ik volgde deze retraite bij Bewust Vrij. De retraite werd geleid door Jerome Stoel. Ik kan deze organisatie en begeleider van harte aanraden! De sfeer is rustig en prettig. 

Vorige artikel Volgende artikel

Nog geen reacties

Reageer